Тэма дакладу: Русацэнтрызм як ідэалагічны праект беларускай ідэнтычнасці з 1990 года

Дакладчык: Аляксей Ластоўскі

Запрашаюцца ўсе жадаючыя. Па дадатковую інфармацыю пра месца правядзення звяртайцеся на info@palityka.org

Русацэнтрызм як ідэалагічны праект беларускай ідэнтычнасці з 1990 года

(Падрыхтаваў Аляксей Ластоўскі)

Абгрунтаванне падыходу да даследавання палітычнага развіцця нацыянальнай дзяржавы як вылучэння, апісання і аналізу розных канкурэнтных праектаў нацыі і ідэнтычнасці.

Праблема намінацыі. Недахопы наяўных катэгорый (заходнерусізм, рускі нацыяналізм, славянафільства і г.д.). Прапанова “русацэнтрызму” як перспектыўнага неалагізму для даследчыцкіх мэтаў.

Ідэйнае ядро і асноўныя дыскурсіўныя характарыстыкі русацэнтрызму (ідэалізм, дуалістычнасць, канспіралагізм, эсхаталагізм).

Інстытуцыянальнае афармленне русацэнтрызму (персаналіі, выданні, арганізацыі). Генезіс і ідэйныя першакрыніцы (заходнерусізм, расейскі нацыянал-патрыятызм). Эвалюцыя развіцця з пачатку 90-х да 2007 году (змены стратэгій пабудовы саюза з Расіяй, дачыненні з уладай).

Суадносіны з іншымі ідэалагічнымі праектамі беларускай нацыі (анталагізацыя адносін з “варожым” лагерам, цяжкасці аналітычнага размежавання з дзяржаўным праектам нацыянальнай ідэнтычнасці).

Катэгорыі апісання беларускай нацыі ў праекце русацэнтрызму:

1) крытэрыі палітычнай супольнасці (”свае” і “чужыя”, рускі народ як цэнтральная катэгорыя);

2) адносіны да моўнага пытання;

3) мінулае беларусаў як складовай часткі рускага народу, адмысловасць русацэнтрысцкага гістарыцызму;

4) правідэнцыялісцкая візія сучаснасці як супрацьстаяння сусветнай змовы і месіянскай супольнасці (беларусаў/рускага народу);

5) прагнозы і стратэгіі развіцця беларускай дзяржавы і нацыі.

Значэнне русацэнтрызму для культурна-палітычнага жыцця Беларусі, ацэнка магчымасцей і перспектываў гэтага праекту.

]]> http://palityka.org/2010/02/rusacentryzm-yak-idealagichny-praekt-belaruskaj-identychnasci-z-1990-goda/feed/ http://palityka.org/2010/02/es-i-apad/ http://palityka.org/2010/02/es-i-apad/#comments Thu, 11 Feb 2010 18:10:31 +0000 Андрэй Асадчы http://palityka.org/?p=954 18.00 на падворку ЦСІ адбудзецца чарговае паседжанне рэгулярнага даследчага семінара Інстытута “Палітычная сфера”

Тэма дакладу: Развіццё адносін ЕС і АПАД з краінамі Балтыйскага рэгіёну ў 1991 - 2004 гг.

Дакладчык: Андрэй Валодзькін

Запрашаюцца ўсе жадаючыя. Па дадатковую інфармацыю пра месца правядзення звяртайцеся на info@palityka.org

Развіццё адносін ЕС і АПАД з краінамі Балтыйскага рэгіёну ў 1991 - 2004 гг.

(Падрыхтаваў: Андрэй Валодзькін)

У 1991 - 2004 гг. адбываецца інтэграцыя краін Балтыйскага рэгіёну ў заходнюю супольнасць, вядучымі міжнароднымі інстытутамі якой з’яўляюцца Еўрасаюз (ЕС) і Арганізацыя паўночна-атлантычнай дамовы (АПАД).

Мэта.

Прааналізаваць працэс развіцця адносін гэтых дзвюх арганізацый з краінамі рэгіёну і раскрыць яго асаблівасці, вызначыўшы фактары, якія садзейнічалі ўзмацненню ролі ЕС і АПАД у Балтыйскім рэгіёне, перадумовы і асноўныя этапы іх пашырэння у гэтай частцы Еўропы, значнасць балтыйскага вектару ў сістэме знешнепалітычных прыярытэтаў кожнай з гэтых арганізацый, месца і ролю рэгіянальных праектаў і праграм у агульным кантэксце іх балтыйскай палітыкі, а таксама асаблівасці, агульныя рысы і ўзаемасувязі палітыкі ЕС і АПАД у Балтыйскім рэгіёне.

1. Фармаванне балтыйскай палітыкі ЕС:

- узаемасувязь працэсаў еўрапейскай інтэграцыі і балтыйскага рэгіяналізму;

- супрацоўніцтва ЕС з Саветам дзяржаў Балтыйскага мора;

- Балтыйскі рэгіён ў знешнепалітычных дакументах ЕС, праблема распрацоўкі комплекснай стратэгіі у адносінах да Балтыйскага рэгіёна.

2. Працэс пашырэння ЕС у Балтыйскім рэгіёне:

- развіццё адносін з паўночнымі краінамі і краінамі Балтыі;

- чацвёртае (”паўночнае”) пашырэнне 1995 г. і яго уплыў на развіццё балтыйскай палітыкі ЕС;

- падрыхтоўка і прыняццё краін Балтыі.

3. Праграма “Паўночнага вымярэння” як спроба ажыццяўлення ЕС комплекснай стратэгіі развіцця рэгіёну Паўночнай Еўропы і Балтыйскага мора:

- супярэчнасці на этапе распрацоўкі і прыняцця праграмы;

- яе асноўныя прынцыпы і задачы;

- праблема вызначэння з прыярытэтамі дзейнасці;

- ацэнкі вынікаў і перспектыў “ПВ”.

4. Трансфармацыя сістэмы бяспекі ў Балтыйскім рэгіёне ў 1990-я гадах.:

- змяненне расстаноўкі сіл у рэгіёне і разбурэнне старога рэжыму бяспекі “паўночнага балансу”;

- праекты фармавання новай сістэмы бяспекі Балтыйскага рэгіёну па-за межамі АПАД і прычыны іх няўдач.

5. Фактары, якія садзейнічалі ўзмацненню ролі АПАД у рэгіёне:

- арыентацыя на трансатлантычную сістэму бяспекі як аснова знешняй палітыкі краін Балтыі;

- расійска-балтыйскія супярэчнасці;

- пазіцыя паўночных краін па пытаннях пашырэння АПАД і амерыканскай ваенна-палітычнай прысутнасці ў Еўропе.

6. Працэс пашырэння АПАД у Балтыйскім рэгіёне:

- эвалюцыя палітыкі Паўночна-атлантычнага Альянсу адносна пашырэння на паўночным усходзе Еўропы і прыняцця краін Балтыі, фактары, якія уплывалі на гэты працэс;

- праграма “Партнёрства дзеля міру” і рэгіянальныя праекты супрацоўніцтва з АПАД;

- прыняцце ў Альянс краін Балтыі і дыскусіі аб магчымасці уступлення паўночных краін.

7. Асноўныя вывады даследавання.

3 лютага, 18.00 на падворку ЦСІ адбудзецца чарговае паседжанне рэгулярнага даследчага семінара Інстытута “Палітычная сфера”

Тэма дакладу: Сацыяльная і палітычная структура беларускай эліты

Дакладчык: Андрэй Казакевіч

Апанент: Дзяніс Мельянцоў

Запрашаюцца ўсе жадаючыя. Па дадатковую інфармацыю пра месца правядзення звяртайцеся на info@palityka.org

Сацыяльная і палітычная структура беларускай эліты

Тэзісы, 3 лютага 2010

1. Даследаванне беларускай палітычнай эліты мае пэўныя складанасці. Пры вызначэнні кола людзей (пасадаў), якіх варта адносіць да эліты, праблемаў з’яўляецца неадпаведнасць рэальных і фармальных паўнамоцтваў (функцыяў). У той ці іншай ступені гэта характэрна для ўсіх палітычных сістэм, але ў Беларусі прадстаўляе істотную даследчую праблему. Найбольш паказальны прыклад – палітычны статус Парламенту.

2. Уласцівасцю беларускай эліты з’яўляецца адсутнасць ці слабая інстытуцыялізацыя цэнтраў улады па-за межамі дзяржаўных органаў.

3. Непразрыстасць эліты па многім параметрам. У прыватнасці складанасць пошуку інфармацыі пры выкарыстанні адкрытых крыніцаў. Гэта звязана, па ўсёй бачнасці, не з замоўчваннем, але адсутнасцю попыту на такую інфармацыю, вузкасцю інфармацыйнага рынку і інфраструктуры альтэрнатыўных СМІ. Адносна нізкай цікавасцю да дэталяў беларускае палітыкі.

4. Пры аналізе дзяржаўных структураў можна вылучыць 500-550 пасад, якія можна адносіць да беларускай палітычнай эліты. Унутры гэтага кола існуе значнай дыферэнцыяцыя па параметры палітычнай уплывовасці, а таксама функцыям.

5. Метады аналізу. Асноўныя даступныя метады: аналіз біяграфій і аналіз перамяшчэнняў. Практычнае значэнне (магчымасць сабраць інфармацыю, карысць для інфармацыі для палітычнага аналізу) мае аналіз такіх параметраў: пол, узрост, месца нараджэння, адукацыя, кар’ера. Найбольш значны параметр – аналіз кар’еры.

6. Разгляд папярэдніх вынікаў аналізу сацыяльнай і палітычнай структуры беларускай палітычнай эліты.

Тэма дакладу: Праграма даследавання масавай актыўнасці ў Беларусі

Дакладчык: Андрэй Ягораў

Апанент: Андрэй Казакевіч

Запрашаюцца ўсе жадаючыя. Па дадатковую інфармацыю пра месца правядзення звяртайцеся на info@palityka.org

Масавыя акцыі пратэсту ў Беларусі, 1990-2009

(Падрыхтаваў: Андрэй Казакевіч)

Мэта.

На аснове шырокага спектру фактычнае інфармацыі скласці цэласнае ўяўленне пра феномен вулічных акцый як з’явы палітычнага жыцця Беларусі. Вызначыць фактары вулічнае актыўнасці, асаблівасці акцый у розныя гістарычныя перыяды, іх палітычны, культурны і сацыяльны кантэкст.

Праграма даследавання.

1. Вызначэнне панятку акцыі. Класіфікацыя акцый.
2. Вызначэнне спісу масавых акцый за 1990 - 2009 гг.
3. Збор інфармацыі пра масавыя акцый па вызначаным параметрам (гл. ніжэй).
4. Аналіз сабранага матэрыялу. Аналіз асобных параметраў за 1990 - 2009 гг., комплексны аналіз па перыядам (гл. ніжэй), карэляцыі паміж параметрамі, фактарны аналіз і г.д.
5. Агульная характарыстыка астатніх (не масавых) акцый.

Параметры аналізу масавых акцый.

1. Геаграфія акцый (у межах Беларусі).
2. Колькасць удзельнікаў у акцыях пратэсту. Колькасць удзельнікаў у асобнай акцыі. Колькасць удзельнікаў за пэўны перыяд: месяць, квартал, паўгоддзе і г. д.
3. Калектыўныя ўдзельнікі акцый (партыі, арганізацыі, інстытуцыі);
4. Частата акцый. Частата акцый за асобныя перыяды: месяц, квартал, паўгоддзе год і г. д.
5. Арганізатары акцый (фізічныя асобы, інстытуцыі, арганізацыі). Праверка на наяўнасць тэндэнцый у змене гэтага параметра (праз карэляцыі і параўнанне перыядаў).
6. Геаграфія акцый (у межах населенага пункту): маршруты, лакалізацыя. “Дазволеныя” і “недазволеныя” маршруты. Праверка на наяўнасць тэндэнцый у змене гэтага параметра (праз карэляцыі і параўнанне перыядаў).
7. Заяўленая нагода акцый. Праверка на наяўнасць тэндэнцый у змене гэтага параметра (праз карэляцыі і параўнанне перыядаў).
8. Лозунгі і мэты акцый (з пазіцыі арганізатараў). Праверка на наяўнасць тэндэнцый у змене гэтага параметра (праз карэляцыі і параўнанне перыядаў).
9. Аналіз друкаванае прадукцыі, звязанай з акцыямі (іх падрыхтоўкай).
10. Грамадскі і палітычны ўплыў акцый (калі фіксуецца). Грамадскі і палітычны ўплыў асобнае акцыі, акцый за пэўны перыяд: квартал, паўгоддзе і г. д.
11. Адлюстраванне акцый у СМІ.
12. Тэхніка акцый (наглядная агітацыя, сімволіка, канцэрты і г. д.).
13. Гвалт падчас акцый пратэсту.
14. Рэпрэсіўныя захады пасля акцый.

Папярэдняя перыядызацыя.

1. 1990 - 1996 гг.
2. 1996 - 2000 гг.
3. 2001 - 2009 гг.

Кніга кандыдата навук і дацэнта кафедры паліталогіі БДУ Ніны Антановіч “Тэорыя палітычных сістэм” з’яўляецца абагульненнем навуковых і вучэбна-метадычных напрацовак аўтара па тэматыцы палітычных сістэм. Гэта, бадай, першая ў беларускай палітычнай навуцы спроба сістэматычнага выкладання і абагульнення тэарэтычных падмуркаў сістэмнага падыходу ў паліталогіі. І гэта, безумоўна, заслугоўвае ўвагі. Навучальны дапаможнік складаецца:

- з агульных уводзінаў у сістэмны падыход і агульную тэорыю сістэм;

- з гістарычнага агляду развіцця сістэмнага падыходу у political science (ад структурнага функцыяналізму, праз апісанне мадэляў палітычнай сістэмы, да культуралагічных канцэпцыяў);

- з апісання “постсістэмных падыходаў”, да якіх аўтар залічвае тэорыю структурацыі Э. Гідэнса, тэорыю сацыяльнага і палітычнага поля П. Бурдзье, а таксама “новы інстытуцыяналізм” (Д. Марч, М. Олсана і інш.);

- са спробы тыпалагізацыі палітычных сістэм, невялічкага экскурсу ў тэорыю арганізацыі,

- падаецца таксама агляд сістэмных даследаванняў у міжнародных адносінах (М. Каплан, І. Валерстайн).

Дапаможнік, як пазначана ў прадмове, мусіць зліквідаваць пэўны прабел, бо “шэраг сучасных прац утрымліваюць недакладныя і няпоўныя ўяўленні пра патэнцыял тэорыі палітычных сістэм” (Антонович, 2008: 5). Такім чынам аўтар робіць даволі амбітную заяву, але ж па істотных прычынах вынік працы нельга назваць цалкам удалым.

Бадай найбольшай хібай дапаможніка з’яўляецца ягоная эклектычнасць. Аўтар імкнецца ўціснуць у межы аднаго падручніка ўсе вядомыя тэорыі і канцэпцыі, што хоць неяк закранаюць паняцце “сістэма”. Пры гэтым атрымоўваецца простая сума ўсяго рознага, што з’явілася за дзесяцігоддзі пасля афармлення сістэмнага падыходу. Крытыка па просту адсутнічае, аўтар толькі збірае, канспектуе і інтэрпрэтуе тэксты розных аўтараў. Атрымоўваецца не вельмі зразумелая мяшанка, што не толькі не дае выразнага разумення сістэмнага падыходу, але можа яшчэ больш заблытаць чытача. Пазіцыя аўтара застаецца не вызначанай, ён не абірае пэўны пункт погляду і не схіляецца да асобнай  тэорыі (падыходу), ды сам застаецца толькі дасведчаным чытачом і пераказчыкам шматлікіх тэкстаў. Апошнія прад’яўляюцца раўназначнымі і справядлівымі, нягледзячы на іх часам відавочную супярэчнасць адзін аднаму. Пры гэтым, нельга казаць, што аўтар цалкам не правільна пераказвае думкі мэтраў палітычнай навукі. Хутчэй адарваныя ад кантэксту фрагменты ды пераказаныя ў скарачэнні тэксты не даюць карэктнага ўяўлення пра сутнасць той ці іншай канцэпцыі.

Першая частка дапаможніка прысвечана ўводзінам у сістэмны падыход, сістэмнаму аналізу і агульнай тэорыі сістэм. Гэтая частка кнігі выглядае найбольш фрагментарнай. Гісторыя станаўлення сістэмнага падыходу пададзена непаслядоўна. Аўтар пераскоквае з адной логікі выкладання на другую: то пералічваюцца стваральнікі, то падаюцца тэарэтычныя ўнёскі, то біяграфічныя звесткі. Апісанне асноўных сістэмных катэгорыяў “сістэма”, “уласцівасці”, “элемент”, “структура” і г. д. уяўляюць сабой мяшанку з кібернетыкі, сінергетыкі і ўласна тэорыі сістэм.  Дапаможнік імкнецца сумясціць розныя, часам мала сумяшчальныя, метадалагічныя падыходы да сістэмнасці. Атрымоўваецца даволі блытана, што не дазваляе выразна зразумець ні генеалогію, ні сутнасць, ні ролю сістэмнага падыходу ў сучаснай навуцы і метадалогіі.

Другая частка кнігі, “Структурна-функцыянальны і сістэмны падыходы ў аналізе палітыкі”, выглядае значна лепш за папярэднюю. Тут паслядоўна апісваюцца канцэпцыі Э. Дзюргейма, функцыянальны аналіз Р. Мэртана, тэорыя сацыяльнай сістэмы Т. Парсанса, мадэлі палітычнай сістэмы Д. Істана, Г. Алманда і К. Дойча. Безумоўна, гэта надта канспектыўная і аўтарская інтэрпрэтацыя пазначаных канцэпцый, але ў межах навучальнага дапаможніка гэта можна лічыць дапушчальным. Тым не менш, пры выкарыстанні дапаможніка ў адукацыйным працэсе, важна арыентаваць студэнтаў на вывучэнне арыгінальных тэстаў, што ўжо часткова даступныя хаця б у рускім перакладзе.

У трэцяй главе, “Сучасныя постсістэмныя падыходы”, трохі згадваецца пра тэорыю структурацыі Гідэнса, сацыялогію П. Бурдзьё, больш падрабязна разглядаецца інстытуцыяналізм і неаінстытуцыяналізм у палітычнае і эканамічнае навуцы. Цалкам не зразумела, чаму аўтар называе ўсе гэтыя тэорыі “постсістэмнымі”. Пэўныя тлумачэнні на гэты конт мог бы даць раздзел “Крытыка структурнага функцыяналізму і сістэмнага падыходу”, але чакаемых тлумачэнняў ён не дае. Нягледзячы на назву, крытыка як такая там адсутнічае. Што і зразумела, бо ніхто з пералічаных аўтараў крытыкай сістэмнага падыходу не займаўся.

Наступная частка прысвечана падрабязнаму пералічэнню розных варыянтаў тыпалогіі палітычных сістэм, што існуюць у навуковай літаратуры. Але, паколькі аўтар не ставіць выразнай уласнай мэты на класіфікацыю, тэкст больш нагадвае даведку па тэме: “ёсць такія класіфікацыя, а ёсць іншыя”.

“Тэорыя арганізацыі” - пятая частка дапаможніка, каротка ўводзіць у агульныя прадстаўленні пра арганізацыі, тэорыю бюракратыі, дзяржаўнае кіраванне, прыняцце рашэнняў, сеткавыя структуры ў палітыцы. Якасць асобных частак главы моцна залежыць ад крыніц, на якія абапіраецца аўтар. Пры выкладанні тэорыі бюракратыі, Вэбер дадае плюсаў тэксту, чаго нельга сказаць пра часткі, якія прысвечаны дзяржаўнаму кіраванню і сеткавым структурам, што абапіраюцца відавочна не на лепшай якасці расійскія і мясцовыя спробы тэарэтызавання. Што да часткі, якая прысвечана дзяржаўнаму кіраванню, то аўтарскія выдзяленні паняццяў сацыяльнага кіравання, палітычнага кіравання, дзяржаўнага кіравання у вузкім і шырокім сэнсе і г. д. з’яўляюцца толькі фармальна лагічнымі. Гэта значыць, што іхні змест толькі тэкстуальны і яны не маюць аніякага эмпірычнага, практычнага, ці дзейснага карэляту. Таму ўсе сцвярджэнні могуць быць крытыкаванымі толькі з боку іх лагічнай карэктнасці, а гэта асаблівага сэнсу не мае. Тэкст у такой жа ступені абстрактна правільны, у якой, на жаль, не напоўнены практычным сэнсам.

Агляд падрыхтаваны: Інстытут палітычных даследаванняў “Палітычная сфера”

“Палітычная сфера” № 14

“Нацыя vs нацыянальны праект”

Deadline: 22 сакавіка, 2010

Асноўная тэма нумара – нацыя, нацыянальны праект, ідэя нацыі, нацыянальныя канфлікты

- Ідэя нацыі як палітычнай супольнасці (гістарычная і тэарэтычная перспектыва)

- Ідэя нацыі ва Усходняй і Цэнтральнай Еўропе

- Нацыянальныя праекты як культурны і палітычны феномен

- Гісторыя беларускага нацыяналізму

- Гісторыя нацыяналізму ва Усходняй Еўропе

- Нацыяналізм і касмапалітызм як сацыяльныя феномены

- Нацыя, этнас, традыцыя

- Нацыянальныя канфлікты, міграцыя

Да друку прымаюцца матэрыялы на беларускай, рускай і англійскай мовах.

Тэматыка матэрыялаў можа не супадаць з асноўнай тэмаю нумару.

У рэдакцыю прадстаўляецца арыгінальны тэкст, які ніколі да таго не друкаваўся, ні ў выглядзе асобнага артыкулу, ні як частка манаграфіі.

Артыкулы, дасланыя ў рэдакцыю, праходзяць абавязковае ананімнае навуковае рэцэнзаванне

Больш падрабязна пра патрабаванні і правілы афармлення глядзіце:

http://palityka.org/kantakty/for-authors/

Матэрыялы прымаюцца да 22 сакавіка 2010 года.

Кантактны адрас е-mail: info@palityka.org

Рэцэнзуемае выданне ўяўляе сабой выніковы тэкст даследавання беларуска-малдаўскіх адносін, якое было праведзена ў межах выканання дзяржаўнай комплекснай праграмы навуковых даследаванняў на 2006-2010 гг.

Не гледзячы на тое, што кніга заяўлена як вынік даследавання, яна не з’яўляецца даследаваннем у агульнапрынятым сэнсе гэтага слова. Кніга ўяўляе сабой досыць кароткі энцыклапедычны агляд гісторыі беларуска-малдаўскіх адносін, а таксама гісторыі Малдовы і расповед пра беларускую дыяспару ў Малдове з паданнем біяграфіяў малдаўскіх дзеячаў навукі і культуры беларускага паходжання і падрабязным пералікам палітычных, эканамічных і культурных падзеяў, якія маюць хоць нейкае дачыненне да беларуска-малдаўскіх адносінаў. Разам з тым, навуковы стыль выдання не заўсёды вытрымліваецца і досыць часта збіваецца на публіцыстычны і нават мастацкі.

З першай жа ўводнай главы здзіўляе беднасць крыніц, на падставе якіх рабілася даследаванне. Усе крыніцы па гісторыі і сучаснасці Малдовы выключна рускамоўныя, відаць, з прычыны недаступнасці для аўтараў літаратуры на румынскай мове. Гэта, несумненна, рэзка зніжае вартасць самога даследавання. Недаступная для аўтараў апынулася і літаратура на іншых замежных мовах: у кнізе прысутнічаюць толькі адзінкавыя спасылкі на выданні на ангельскай і польскай мовах. Крыніцы па эканамічных і культурных сувязях у асноўным датаваныя савецкім перыядам.

У рэцэнзуемай кнізе да апісання старажытнага перыяду выразна прасочваюцца некалькі тэндэнцыяў: амаль поўнае атаясамленне ВКЛ з беларускай дзяржаўнасцю і інтэрпрэтацыя гістарычных падзеяў праз прызму вялікалітоўскіх нацыянальных інтарэсаў, апраўданне экспансіі ВКЛ у паўночнае прычарнамор’е вызваленнем жыхароў гэтых земляў ад татарскага панавання (прычым ніяк не аналізуюцца наступствы пераходу з адной залежнасці ў іншую для насельнікаў забраных тэрыторый), супрацьпастаўленне “міралюбнай і добрасуседскай палітыцы” ВКЛ у рэгіёне з варожай антымалдаўскай палітыкай Кароны Польскай.

У кнізе ўсімі сіламі аўтары стараюцца пазбегнуць ацэнак палітычных рэаліяў у Беларусі і Малдове, які паўплывалі на міждзяржаўныя стасункі. Яны стрымана зазначаюць, што “несупадзенне выбару Беларуссю і Малдовай знешнепалітычных вектараў і прыярытэтаў нярэдка вызначае асаблівасці падыходаў да шэрага пытанняў”.

У беларуска-малдаўскіх адносінах перыяду незалежнасці Кошалеў з Папоўскай вылучаюць два вялікіх перыяды: з 1991 да 2003 і з 2003 да сённяшняга дня. Першы перыяд яны характарызуюць як час, калі Малдова на знешнепалітычнай арэне падтрымлівала Беларусь, а другі перыяд распачаўся пасля таго, як Малдова ўзяла курс на еўрапейскую інтэграцыю, і з гэтага часу адносіны паміж дзвюма краінамі ахалоджваюцца. І зноў, прычыны такога знешнепалітычнага павароту Малдовы аўтары не тлумачаць.

Кніга М. Кошалева і Т. Папоўскай змяшчае ў сабе багаты і цікавы факталагічны матэрыял па беларуска-малдаўскіх адносінах ува ўсіх сферах жыцця, пачынаючы са старажытных часоў і канчаючы сённяшнім днём. Гэтая кніга, безумоўна, зацікавіць чытача, які хоча пазнаёміцца з гісторыяй Малдовы і атрымаць першапачатковыя веды па двухбаковых стасунках Беларусі і Малдовы. Але гэтая кніга не з’яўляецца навуковым даследаваннем і не адпавядае крытэрам, якія да яго прад’яўляюцца. І паводле зместу, і паводле стылю кніга нагадвае энцыклапедычны даведнік месцамі разбаўлены публіцыстычнымі разважаннямі і паэтычнымі вобразамі. Тым больш разгледжанае выданне не з’яўляецца поўнай і вычарпальнай крыніцай інфармацыі па ўсім спектры беларуска-малдаўскіх дачыненнях. Хутчэй гэта першая спроба акрэсліць адносна новы для беларускай гістарычнай навукі накірунак даследаванняў.

Агляд падрыхтаваны: Інстытут палітычных даследаванняў “Палітычная сфера”

Тэма дакладу: Крытыка беларускай палітычнай аналітыкі (ч. 2): уплыў і спажыванне

Дакладчык: Андрэй Ягораў
Апанент: Дзяніс Мельянцоў

Запрашаюцца ўсе жадаючыя. Па дадатковую інфармацыю пра месца правядзення звяртайцеся на info@palityka.org

"Добрая" і "дрэнная" аналітыка

Тэзісы дакладу

1. На сённяшні час увесь масіў тэкстаў беларускіх аўтараў прысвечаных палітыцы застаецца “жанравая” не падзеленым. Гэта не дазваляе нармальна развіваць як уласна навуковую крытыку (крытыку навуковых тэкстаў), так і крытыку палітычнай аналітыкі. Адсутнасць крытыкі складае сітуацыю заніжэння “кошту” сапраўднай навукі, і якаснай аналітыкі, бо тыя змешваюцца з іншымі тэкставымі “жанрамі” (вучэбна-метадычныя тэксты,палітычная публіцыстыка, ідэалогія, спекуляцыйныя разважанні).

2. Падставай для пачатку крытыкі палітычнай аналітыкі з’яўляецца неабходнасць выпраўлення сітуацыі змяшэння.

3. Метадалагічнай асновай для развядзення розных тэкставых жанраў можа служыць схема падзелу палітычнага поля на сферы: палітычная навука і адукацыя, палітычныя тэхналогіі (метадалогія палітыкі?), палітычная практыка.

4. Кожная са сфераў мае розныя функцыянальныя адносіны паміж сабой. Адпаведна кожная са сфераў выпрацоўвае розныя тыпы тэкстаў. Палітычная навука і адукацыя (навуковыя працы, вучэбныя тэксты, метадычная літаратура і інш.), палітычныя тэхналогіі (палітычная аналітыка і інш.), палітычная практыка (ідэалагічныя тэксты і інш.).

5. Жанрава-стылістычныя асаблівасці аналітыкі. Функцыя палітычнай аналітыкі - забеспячэнне прыняцца палітычных рашэнняў і арганізацыя дзеянняў палітычных актораў. Аналітыка як разметка мапы мясцовасці, “планшэт”. “Добрая” і “дрэнная” аналітыка.

6. Генеалогія беларускай палітычнай аналітыкі. Першыя прэзідэнцкія выбары 1994, аналітыка Майсені, аналітыкі АГТ (Ул. Мацкевіч). Спроба перыядызацыі. Прычыны жанравага змяшэнне. Роля “замоўцы” і “плацельшчыка” у жанравым змяшэнні.

7. Праблематыка крытыкі. Легітымнасць жанравага развядзення, вылучэнне корпусу тэкстаў для аналізу, “тапалогія” аналітыкі, праблема вызначэння якасці, праблема “першага слова”, метады і навацыі ў палітычнай аналітыкі, аўтэнтычнае і запазычанае.

Осенью 2009 года издательство «Ладомир» (Москва) планирует выпустить русский перевод книги Делонг-Бас Н.Дж. «Ваххабитский ислам: от возрождения и реформ до всемирного джихада» (DeLong-Bas N.J. Wahhabi Islam. From Revival and Reform to Global Jihad. - Oxford: Oxford University Press, 2004. - 370 p.).

Книга посвящена учению основателя ваххабизма Мухаммада Ибн Абд аль-Ваххаба и развитию предложенных им идей в современную эпоху. Особый акцент сделан на исследовании непосредственно трудов аравийского проповедника, воззрения которого противопоставляются идеологии современных ваххабитов. Особую ценность представляет попытка автора интерпретировать идеи Ибн Абд аль-Ваххаба в рамках широкой исламской традиции, а не рассматривать их изолированно. Указанные задачи и обусловили разделение книги на 6 глав.

I глава посвящена анализу общей исторической ситуации на Аравийском полуострове в XVIII веке и биографии основателя ваххабизма.

Во II главе рассматриваются теологические воззрения проповедника в контексте общего направления исламской мысли в этот период. Центральное место в учении Ибн Абд аль-Ваххаба занимали идеи о верховенстве намерения над буквальным выполнением предписаний религии и контекстное истолкование последних. Теоретической базой этих воззрений стала новая методология истолкования хадисов и Корана, когда акцент был сделан не на изучении надежности иснада, а на оценке самого установления и его смысла. По-существу, это было восстановление юридической практики иджтихада - вынесения самостоятельного суждения без опоры на ученых прошлого. Ибн Абд аль-Ваххаб умело использовал исламское право для защиты своих идей.

Поэтому III главу Н.Делонг-Бас посвятила обзору исламского право и его использованию в работах основателя ваххабизма. Рассмотрев базовые положения в учении Ибн Абд аль-Ваххаба американская исследовательница перешла к детальному разбору двух наиболее противоречивых тем, связанных с современным восприятием ислама - положение женщин (IV глава) и джихад (V глава).

Основной лейтмотив всей книги сводится к тому, что ваххабизм в своем первоначальном виде был очень прогрессивным учением, в рамках которого уважались права человека (явная модернизация, навязываемая автором читателю). Несмотря на многочисленные утверждения о важности женского вопроса в трудах Ибн Абд аль-Ваххаба, можно с уверенностью утверждать, что женский вопрос ВООБЩЕ не рассматривался основателем ваххабизма. Последний изучал юридический механизм брака как союза мужчины и женщины, а не как средство защиты слабого пола. То же самое касается и джихада. По-видимому, эта тема, как бы автор не пыталась ее раздуть, мало заботила аравийского проповедника, прожившего большую часть своей жизни в центре Неджда вдалеке от значительных политических событий своей эпохи.

Последняя - VI - глава посвящена развитию темы джихада в XIX-XX веках и его концепции в идеологии Усамы Бен Ладена.

В целом, книга, несмотря на определенную проваххабитскую тенденциозность, представляет интерес для всех, кто интересуется историей исламской мысли.

Обзор подготовлен: Институт политических исследований “Политическая сфера”

Тэма дакладу: Крытыка беларускай палітычнай аналітыкі: падставы і метадалогія

Дакладчык: Андрэй Ягораў

Апанент: Андрэй Казакевіч

Запрашаюцца ўсе жадаючыя. Па дадатковую інфармацыю пра месца правядзення звяртайцеся на info@palityka.org

Тэзісы дакладу

1. На сённяшні час увесь масіў тэкстаў беларускіх аўтараў прысвечаных палітыцы застаецца “жанрава” не падзеленым. Гэта не дазваляе нармальна развіваць як уласна навуковую крытыку (крытыку навуковых тэкстаў), так і крытыку палітычнай аналітыкі. Адсутнасць крытыкі складае сітуацыю заніжэння “кошту” сапраўднай навукі, і якаснай аналітыкі, бо тыя змешваюцца з іншымі тэкставымі “жанрамі” (вучэбна-метадычныя тэксты,палітычная публіцыстыка, ідэалогія, спекуляцыйныя разважанні).

2. Падставай для пачатку крытыкі палітычнай аналітыкі з’яўляецца неабходнасць выпраўлення сітуацыі змяшэння.

3. Метадалагічнай асновай для развядзення розных тэкставых жанраў можа служыць схема падзелу палітычнага поля на сферы: палітычная навука і адукацыя, палітычныя тэхналогіі (метадалогія палітыкі?), палітычная практыка.

4. Кожная са сфераў мае розныя функцыянальныя адносіны паміж сабой. Адпаведна кожная са сфераў выпрацоўвае розныя тыпы тэкстаў. Палітычная навука і адукацыя (навуковыя працы, вучэбныя тэксты, метадычная літаратура і інш.), палітычныя тэхналогіі (палітычная аналітыка і інш.), палітычная практыка (ідэалагічныя тэксты і інш.).

5. Жанрава-стылістычныя асаблівасці аналітыкі. Функцыя палітычнай аналітыкі – забеспячэнне прыняцца палітычных рашэнняў і арганізацыя дзеянняў палітычных актораў. Аналітыка як разметка мапы мясцовасці, “планшэт”. “Добрая” і “дрэнная” аналітыка.

6. Генеалогія беларускай палітычнай аналітыкі. Першыя прэзідэнцкія выбары 1994, аналітыка Майсені, аналітыкі АГТ (Ул. Мацкевіч). Спроба перыядызацыі. Прычыны жанравага змяшэнне. Роля “замоўцы” і “плацельшчыка” у жанравым змяшэнні.

7. Праблематыка крытыкі. Легітымнасць жанравага развядзення, вылучэнне корпусу тэкстаў для аналізу, “тапалогія” аналітыкі, праблема вызначэння якасці, праблема “першага слова”, метады і навацыі ў палітычнай аналітыкі, аўтэнтычнае і запазычанае.

8. Месца тэкстаў АГТ у беларускай палітычнай аналітыцы.